Lịch vạn niên: cách tính và chỗ chưa làm

Âm lịch

Ngày âm lịch được tính từ thiên văn: ngày sóc (trăng mới) và kinh độ mặt trời, theo múi giờ Việt Nam (UTC+7), cùng bộ tính với trang Tử vi. Tháng nhuận là tháng không có trung khí, như quy ước của lịch âm. Vì Việt Nam dùng UTC+7 còn Trung Hoa dùng UTC+8, có những năm hai nước chênh nhau một ngày (ví dụ mùng 1 Tết 2030 là 2/2 ở Việt Nam). Mình đã đối chiếu mùng 1 Tết các năm 2024 đến 2030 và Trung thu, giỗ Tổ năm 2026 với lịch đã công bố.

Đổi ngày âm dương hoạt động trong khoảng năm 1900 đến 2100. Khi bạn nhập một ngày âm lịch, mình đổi sang dương rồi đổi ngược lại để kiểm tra; nếu không khớp thì ngày đó không tồn tại (ví dụ ngày 30 của một tháng thiếu, hoặc tháng nhuận không có trong năm đó).

Can chi, giờ hoàng đạo, trực, nghi và kỵ

Can chi ngày, trực, nhị thập bát tú, hoàng đạo hay hắc đạo, việc hợp và việc nên tránh lấy từ thư viện mã nguồn mở lunar-typescript, dựng trên bảng hoàng lịch của Trung Hoa. Mình dịch tên các mục sang tiếng Việt quen thuộc. Chi tiết nguồn và cách đối chiếu nằm ở phương pháp Xem ngày.

Tiết khí

Hai mươi bốn tiết khí lấy từ bảng thiên văn của lunar-typescript, mốc UTC+8, nên ở đúng ngày giao tiết có thể lệch một ngày so với lịch Việt Nam. Năm 2026, mình kiểm Thanh minh rơi vào 5/4 và Đông chí rơi vào 22/12.

Ngày lễ

Mình đánh dấu các ngày lễ thường gặp: Tết Dương lịch, Valentine, Quốc tế Phụ nữ, 30/4, 1/5, Quốc tế Thiếu nhi, Quốc khánh, Ngày Phụ nữ Việt Nam, Halloween, Ngày Nhà giáo, Giáng sinh theo dương lịch; và theo âm lịch có Giao thừa, mùng 1 đến mùng 3 Tết, rằm tháng Giêng, Hàn thực, Giỗ Tổ, Phật đản, Đoan ngọ, Vu lan, Trung thu, Ông Táo. Các ngày nghỉ lễ và nghỉ bù chính thức thay đổi theo thông báo hằng năm của Chính phủ, mình không đưa lịch nghỉ chính thức vào. Hãy xem thông báo của cơ quan nhà nước nếu bạn cần biết chính xác ngày nghỉ.

Những gì mình chưa làm

• Lịch nghỉ lễ chính thức và ngày làm bù.
• Giỗ, ngày kỵ và ngày lễ riêng của từng tôn giáo hay từng vùng ngoài các ngày kể trên.
• Can chi của tháng và các sao tốt xấu mà một số lịch Việt Nam liệt kê (Sát chủ, Thọ tử, Dương công kỵ nhật, trùng tang...).
• Lịch cho các năm ngoài khoảng 1900 đến 2100.

Phần âm lịch là tính toán thiên văn; phần “hợp” và “nên tránh” là tục lệ truyền miệng, bạn dùng như một gợi ý.